Strona główna » Liceum » Pozostałe » Historia


Przywileje szlacheckie (4)



Poprzednia praca: Oddychanie (3)
Następna praca: Dlaczego treny Kochanowskiego to nie tylko dramat człowieka lecz także artysty - filozofa ?



Treść: Przywileje szlacheckie
SZLACHTA
W Polsce nie było prawnego podziału na utytułowaną arystokrację „panów” i niższą szlachtę:
a)gołota – zajmowała najniższą pozycję; była to szlachta nie posiadająca ziemi; w XVI w. często żyjąca w miastach i trudniąca się lichwą, kupiectwem lub rzemiosłem, z czasem wstępująca na służbę głównie u magnatów czy u zamożnej szlachty; nie była ona dopuszczana do urzędów ziemskich i funkcji sejmikowych (jednak gdy nabywał lub wydzierżawiał dobra ziemskie, odzyskiwał pełne prawa szlacheckie).
2. szlachta zagrodowa – posiadała niewielki płacheć gruntu i sama uprawiała swa rolę, nie mając podanych; zamieszkiwała szczególnie licznie Mazowsze i Podlasie, a występowała także Wielkopolsce, Małopolsce i na Pomorzu; jej pozycja gospodarcza zbliżała ją do chłopów; płaciła tak jak oni
podatki.
3. szlachta średnia – byli to posiadacze od 1 wsi (czy tylko jej części) do kilkunastu; przejawiała ona wielką aktywność gospodarczą, polityczną, kulturalną; tworzyła wzorce postępowania.
4. magnateria – posiadacze kilkudziesięciu czy kilkuset wsi, miast i miasteczek; należeli do niej potomkowie możnowładczych rodzin w Polsce, dawni książęta z terenów Litwy i Rusi lub ludzie, którzy własnym wysiłkiem , ale i przy pomocy łaski królewskiej dochodzili do zamożności; magnatom przypadały najważniejsze urzędy państwowe i kościelne; oni wchodzili głównie w skład senatu, w XVIw. chętnie przybierali cudzoziemskie tytuły książąt czy hrabiów ( od cesarza lub papieża), póki w 1638r. sejm nie zabronił przyjmowania wszelkich tytułów i ich używania, wyjątek stanowiły rodziny, które z tytułem podpisały akt unii lubelskiej.
·stan szlachecki uformował się z 2 warstw społecznych: możnowładztwa
i rycerstwa,
·w XVIw. zaznaczała się różnica prawna miedzy obu grupami, wyrażająca się w tym, że za zabicie lub zranienie możnowładcy obowiązywało wyższe odszkodowanie niż za zwykłego rycerza,
·w Polsce nie doszło do szerszego uzależnienia drobnego rycerstwa od możnowładców,
·dla zatarcia różnic prawnych między możnowładztwem a rycerstwem
i prawnego wyodrębnienia stanu szlacheckiego ogromne znaczenie miły przywileje generalne nadawane dla całej szlachty:
-przywilej koszycki Ludwika Węgierskiego – 1374r.
-przywilej czerwiński z 1422r.
-przywilej jedlneński z 1430r.
-przywilej cerkwicko-nieszawski z 1454r.
Przywileje te:
·zwalniały szlachtę od większości podatków,
·gwarantowały nietykalność osobistą i majątkowa,
·nadawały określone prawa sejmikom szlacheckim,
·szlachcicem był ten, kto urodził się w rodzinie szlacheckiej, posiadał pełne prawo własności ziemi, podlegał sądownictwu szlacheckiemu; przywilejem jego było używanie herbu, duże znaczenie miały rody heraldyczne, do których należały rodziny używające tego samego herbu, często nie spokrewnione ze sobą,
·w XIV w. I początkach XV w. nie był to jeszcze stan zamknięty; przedstawiciele mieszczaństwa, a nawet wzbogaceni chłopi, mogli wejść w posiadanie kawałka ziemi i legalnie lub nielegalnie uzyskać prawa szlacheckie,
·stan szlachecki w Polsce był wyjątkowo liczny i u schyłku Średniowiecza obejmował ok.10% ludności,
·dominującą pozycję zajmowali możnowładcy, którzy dysponowali w XVw. Ogromnymi majątkami ziemskimi (Małopolska), na które składały się także zastawiane przez władców dobra królewskie (nie był to jednak zamknięty krąg kilkudziesięciu rodów),
·władcy późnego Średniowiecza bardzo często urzędy centralne powierzali ludziom wywodzącym się ze średniego rycerstwa, którzy w ten sposób awansowali do szeregów możnowładztwa.
Uprawnienia szlachty:
·miała wyłącznie prawa do aktywnego uczestniczenia w sejmach
i sejmikach, do obsadzania urzędów państwowych, do elekcji króla,
·szlachcic mógł nabywać ziemie, od 1573r, zapewniano mu także prawo do wydobywania z gruntów do należących kruszców, soli i siarki,
·szlachcica nie można było wziąć bez wyroku sądowego - dom jego był nietykalny, grunty wolne od stałych podatków (prócz szlachty zagrodowej),
·towary należące do szlachcica nie podlegały cłom (prócz rzadko uchwalonego cła generalnego, szlachcic otrzymywał po niższej cenie sól,
·szlachcic był obciążany do udziału w rzadko zwoływanym pospolitym ruszeniu,
·narzucała miastom zasadę, że uchwalone przez nią podatki dla całego państwa obciążają mieszczan.
W 1578r. sejm uchwalił, że król może nadawać szlachectwo tylko w czasie sejmu – wyjątek mogła stanowić nobilitacja za męstwo wojenne.
Do końca XVI w. ani religia, ani narodowość nie miały wpływu na możliwość osiągnięcia urzędu lub na zasiadanie w sejmie czy też na otrzymanie nadań królewskich. Szlachta znalazła dla siebie wzory w rzymskiej republice.
·Przedstawiciele stolic oraz miast pruskich mieli prawo do uczestniczenia w zjazdach walnych (łącznie z zjazdami, które obierały na tron polski kolejnych Jagiellonów, nie odgrywali oni tam większej roli.
Przywileje stanowe szlachty polskiej
RokPrzywilej WładcaTreść przywileju
1355r. W BudzieLudwik Węgierskizobowiązywał się, że gdy zostanie królem:a)nie będzie nakładał bez zgody szlachty nadzwyczajnych podatków,b)nie będzie rezygnował z obowiązku utrzymania króla i jego orszaku w czasie podróży po kraju.
1374r.koszyckiLudwik Węgierskikról gwarantował szlachcie w zamian za uznanie praw do korony polskiej jednej z jego córek, następujące uprawnienie:·zwolnienie z poradlnego z wyjątkiem 2 groszy łana chłopskiegołan – obszar ziemi.·zwolnienie od obowiązku budowy i naprawy zamków,·wprowadzi odszkodowanie za udział szlachty w wyprawach poza granicami kraju,·Urząd starosty miał być nadawany tylko Polakom, a inne urzędy szlachcie z danej ziemi.
1388r. piotrkowskiWł.Jagiełło·zatwierdzał dotychczasowe prawa i przywileje.
1422r.czerwińskiWł. Jagiełło·król zabraniał konfiskaty lub zajmowania majątków szlacheckich, bez wyroku sądowego,·król bez uzyskania zgody rady królewskiej nie mógł bić monety.
1423r.bardzkiWł.Jagiełło·regulował przepisy dotyczące opuszczania wsi przez kmieci,·usuwania „buntowniczego” sołtysa przez przymusowy wykup sołectw,·kontroli urzędników ziemskich nad miarami, wagami i cenami w miastach.
1430r.jedlneński, potwierdzony królewskimWł.Jagiełło·król zatwierdzał dawne przywileje szlachty i duchowieństwa, zapewniał szlachcie nietykalność osobistą i majątkową bez wyroku sądu królewskiego; rozszerzał prawa polskie na ziemie ruskie.
1454r.cerkwicko-nieszawskiKazimierz Jagielonczyk·król nie mógł zwoływać pospolitego ruszenia oraz nakładać podatków bez zgody ziemskich sejmików....


Widzisz tylko część pracy, aby zobaczyć całość, musisz się zalogować.

Nie masz jeszcze u Nas konta? Na co czekasz? ZAREJESTRUJ SIĘ JUŻ TERAZ

Zapomniałeś hasła? Skorzystaj z formularza przypominającego hasło.


Czytano: 74017 , autor: pawlukewa , Ocena: 791.26

      Blip Śledzik Twitter Facebook Buzz Wykop

Inne podobne teksty do tytułu Przywileje szlacheckie (4)

Przywileje szlacheckie (1)
Przywileje szlacheckie (2)
Przywileje w XV wieku
Przywileje szlacheckie (3)


Losowe teksty z tej samej kategorii

Wielkie odkrycia geograficzne (2)
Średniowiecze-daty.
Reformy Grabskiego
Wojny Poski z sąsiadami w XVII w.
Powstanie Solidarności
Powstanie państwa polskiego (2)
Polska w czasch saskich
Kultura Średniowiecza (3)
Rewolucja burżuazyjna w Anglii w XVII wieku (1)
J.Pilsudski


Wasze komentarze

Brak komentarzy dla danej pracy.




Zmień kategorię:

Zobacz także:

Pozostałe
Geografia Geografia
Biologia Biologia
Ekologia Ekologia
Historia Historia
Inne Inne
Leśnictwo Leśnictwo
Muzyka Muzyka
Plastyka Plastyka
PO PO
Przedsiębiorczość Przedsiębiorczość
Religia Religia
Sport Sport
Wiedza o kulturze Wiedza o kulturze
WOS WOS

A A A A - zmień wielkość czcionki


Oceń pracę:

Ocena pracy wynosi 791.26.

Informacje o pracy:

⇒Dodano: 2008-03-19 12:40:55
⇒Czytano: 74017
Autor: pawlukewa


Dodatkowe opcje:

Drukuj stronę
ZGŁOŚ NARUSZENIE
Wyślij znajomemu
Dodaj do ULUBIONYCH



Dodaj komentarz:

Tytuł:

Treść: